Otoczenie rynkowe

Wielkość sektora giełdowego

Poniższa tabela przedstawia statystyki dotyczące wartości obrotów w mld USD osiągniętych w skali całego świata na giełdach zrzeszonych w WFE (Światowa Federacja Giełd), kapitalizacji oraz wartości środków pozyskanych przez emitentów dzięki emisji papierów wartościowych, które zostały następnie dopuszczone do obrotu giełdowego na dzień i za okres wskazany w tabeli.

w mld USD Stan na koniec / za rok zakończony 31 grudnia
  2012 2011 2010 2009 2008
Wartość obrotów (arkusz zleceń, za okres) 48 925 63 080 63 091 62 004 89 956
Kapitalizacja rynkowa
(spółki krajowe na koniec okresu)
56 006 47 400 54 884 47 788 32 350
Środki pozyskane przez emitentów
(oferty pierwotne i wtórne, za okres)
566 396 1 003 960 977
Źródło: WFE (Światowa Federacja Giełd)

Według WFE, na koniec 2012 r. największą giełdą na świecie pod względem kapitalizacji rynku akcji była NYSE Euronext, której udział w światowym rynku wyniósł 30,2%, a na kolejnych miejscach znalazły się NASDAQ OMX i Tokyo Stock Exchange, których udział w światowym rynku wyniósł 8,2% i 6,2%.

Główne tendencje na rynkach kapitałowych

  • Konsolidacje giełd przez połączenia, przejęcia i strategiczne sojusze zawierane przez największe giełdy w Europie i na całym świecie (połączenie NYSE i Euronext w 2006 r.; nabycie przez NASDAQ giełdy OMX w Skandynawii w 2007 r.; nabycie przez LSE giełdy Borsa Italiana w 2007 r.; w 2011 r. doszło do połączenia rosyjskich giełd MICEX oraz RTS; w 2012 r. ogłoszono zamiar przejęcia NYSE Euronext przez ICE).
  • Poszerzanie oferty giełd o nowe produkty i usługi poprzez wprowadzanie do obrotu nowych rodzajów instrumentów finansowych, takich jak instrumenty pochodne, jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych i funduszy powierniczych oraz instrumenty dłużne.
  • Dywersyfikacja źródeł przychodów giełd poprzez tworzenie nowych modeli działalności oraz tworzenie alternatywnych systemów obrotu, stanowiących platformę finansowania i obrotu dla małych i średnich przedsiębiorstw.
  • Rozwój nowych technologii i wzrost popularności platform MTF, które stanowią poważną konkurencję dla tradycyjnej giełdy ze względu na niskie koszty i szybkość zawierania transakcji.
  • Tworzenie nowych linii biznesowych (dystrybucja danych rynkowych, usługi informatyczne oraz obrót towarami giełdowymi).
  • Wzrost znaczenia regulacji prawnych na działanie giełd, zarówno w Europie, jak i USA.

Pozycja konkurencyjna GPW

Wyznaczniki pozycji konkurencyjnej GPW

GPW jest jedną z najszybciej rozwijających się giełd wśród europejskich rynków regulowanych i rynków alternatywnych regulowanych przez giełdy oraz największą giełdą krajową w regionie Europy Środkowej i Wschodniej. Na koniec 2012 r. na GPW notowana była największa liczba spółek ze wszystkich giełd regionu Europy Środkowej i Wschodniej. Wśród tych giełd GPW posiadała również największą kapitalizację notowanych akcji, a także największe obroty akcjami w 2012 r. Spółka konkuruje z innymi europejskimi rynkami regulowanymi i rynkami alternatywnymi regulowanymi przez giełdy w pozyskiwaniu zagranicznych emitentów, skupiając swoje działania marketingowe i regulacyjno-infrastrukturalne na spółkach z regionu Europy Środkowej i Wschodniej, w którym, w opinii Spółki, posiada ona znaczące przewagi w stosunku do innych konkurujących giełd. Pozycja konkurencyjna Spółki względem innych giełd jest określana m.in. przez takie czynniki jak: jakość systemów informatycznych mających wpływ na szybkość, pewność i jakość wykonania transakcji, wielkość rynku, liczba notowanych spółek, silny sektor inwestorów instytucjonalnych oraz wiarygodność i jakość regulacji.

Obecnie GPW jest wiodącym podmiotem pośród giełd europejskich pod względem wolumenu obrotów instrumentami pochodnymi. Dotychczas znaczącą większość obrotu w zakresie instrumentów pochodnych na GPW generowały kontrakty terminowe oparte o indeks WIG20 – w 2012 r. GPW zajmowała czwarte miejsce wśród giełd europejskich pod względem wolumenu obrotów kontraktami terminowymi na indeksy akcji. Na GPW jest prowadzony obrót szeregiem innych instrumentów pochodnych, takimi jak opcje na indeks WIG20, kontrakty terminowe na indeks mWIG40, kontrakty terminowe na pojedyncze akcje, kontrakty terminowe na waluty oraz jednostki indeksowe na bazie indeksu WIG20.

W Polsce giełdowy obrót towarami giełdowymi organizuje Grupa GPW (począwszy od kwietnia 2013 r. całość tego obrotu będzie skoncentrowana na Towarowej Giełdzie Energii z Grupy GPW). Hurtowy obrót energią elektryczną odbywa się na rynku spot (dnia bieżącego i dnia następnego) oraz na rynku terminowym, gdzie przedmiotem obrotu są kontrakty na dostawę energii elektrycznej na okresy tygodniowe, kwartalne, miesięczne i roczne. Obrót na wszystkich rynkach energii elektrycznej na Towarowej Giełdzie Energii, wyniósł w 2012 roku 131,997 TWh. Stanowi to 82,57%  wytworzonej energii w Polsce i ponad 84,06% jej łącznego zużycia.

Udział giełd w kapitalizacji akcji w Europie Środkowej i Wschodniej

Udział giełd w kapitalizacji akcji w Europie Środkowej i Wschodniej

Źródło: FESE (kapitalizacja spółek krajowych oraz zagranicznych, dla których wymienione giełdy są jedynymi miejscami notowania)


Udział giełd w obrotach akcjami w Europie Środkowej i Wschodniej

Udział giełd w obrotach akcjami w Europie Środkowej i Wschodniej

Źródło: FESE (obroty akcjami w ramach arkusza zleceń)

 

10 giełd o największym wzroście liczby notowanych spółek w 2012 r.
  Liczba spółek Zmiana liczby spółek w stosunku do roku 2011 Zmiana (%)
Shenzhen SE 1 540 129 9,1%
GPW 867 90 11,6%
BSE India 5 191 79 1,5%
Hong Kong Exchanges 1 547 51 3,4%
NYSE Euronext (US) 2 339 31 1,3%
TMX Group 3 972 27 0,7%
National Stock Exchange India 1 665 25 1,5%
Lima SE 277 23 9,1%
Shanghai SE 954 23 2,5%
Indonesia SE 459 19 4,3%
Źródło: WFE (Światowa Federacja Giełd)

 

Otoczenie konkurencyjne

Wielostronne Platformy Obrotu (MTF)

Rynek zorganizowany, oprócz rynków regulowanych obejmuje również platformy MTF, skierowane głównie do inwestorów instytucjonalnych, oferujące obrót akcjami, zapewniając bardzo krótki czas realizacji zlecenia i niskie opłaty transakcyjne, prowadzone zazwyczaj przez firmy inwestycyjne (banki, firmy maklerskie) lub giełdy papierów wartościowych prowadzące rynki regulowane.

Platformy MTF można podzielić na dwie grupy. Pierwszą stanowią platformy obrotu, które oferują wtórny obrót płynnymi akcjami europejskimi, z publicznym arkuszem zleceń i konkurują pod względem kosztów zawierania transakcji oraz szybkości i wydajności systemu transakcyjnego z giełdami. Do takich platform można zaliczyć BATS Chi-X Europe, a także Turquoise (którego większościowym akcjonariuszem jest LSE). Dotychczas żadna z tego typu platform nie zaoferowała obrotu akcjami polskich spółek. Drugą grupę stanowią tzw. dark pools – platformy obrotu, które oferują klientom instytucjonalnym i brokerom możliwość zawierania transakcji w zakresie dużych zleceń, możliwość zawierania transakcji w oparciu o ceny referencyjne generowane w innym systemie, czy też formalizujące wynegocjowane wcześniej transakcje. Według Thomson Reuters, w 2012 r. ok. 16,7% obrotu ogółem europejskimi udziałowymi papierami wartościowymi zostało zrealizowanych za pośrednictwem platform MTF.

Udział MTF-ów w obrotach udziałowymi papierami wartościowymi w Europie
  Stan na rok zakończony 31 grudnia
  2012 2011 2010 2009 2008
Udział MTF w obrotach akcjami ogółem 16,7% 16,6% 14,8% 10,2% 2,9%
Udział MTF w obrotach akcjami w ramach książki zleceń(1) 39,1% 36,3% 30,9% 20,2% 5,6%
Źródło: Thomson Reuters (1) Pozycja obejmuje obrót akcjami w ramach publicznej książki zleceń, ukrytego arkusza (tzw. dark pools) oraz fixingów.

 

Rynki regulowane przez giełdy

Alternatywne systemy obrotu organizowane przez giełdy charakteryzują się z reguły niższymi niż rynki regulowane wymaganiami w stosunku do notowanych na nich spółek. Spółki notowane w alternatywnych systemach obrotu organizowanych przez giełdy są też na ogół mniejsze niż spółki notowane na rynkach regulowanych i posiadają z reguły krótszą historię działalności.

Wśród organizowanych przez giełdy alternatywnych systemów obrotu liderem jest rynek AIM w Londynie, na którym notowanych jest około 1,1 tys. spółek przy kapitalizacji na poziomie 72,5 mld euro na koniec 2012 r. Rynek NewConnect, który GPW utworzyła w sierpniu 2007 r., jest najszybciej rosnącym rynkiem tego typu w Europie.

TGE a inne europejskie giełdy energii

Na rynku europejskim dominuje kilka dużych giełd, które w przeszłości podjęły działania konsolidujące sąsiednie rynki krajowe i wychodzące poza historyczne obszary swej aktywności. Giełda Nord Pool Spot (działająca w Norwegii, Szwecji, Finlandii i Danii) rozszerzyła swój zasięg o kraje nadbałtyckie (Litwa, Estonia), APX-Endex rozszerzyła w przeszłości działalność o rynek brytyjski i funkcjonuje teraz w Wielkiej Brytanii, Belgii i Holandii, a EPEX Spot o rynek francuski (obecnie działa w Niemczech, Francji, Szwajcarii oraz Austrii) i to te giełdy energii decydują o kierunkach strategicznych i rozwiązaniach technicznych. Mniejsze giełdy mają mniejsze znaczenie i mogą w miarę procesu konsolidacji rynku europejskiego tracić na znaczeniu, w szczególności gdy wielkość rynku krajowego, na którym działają jest statystycznie i terytorialnie niewielka. TGE z dużą płynnością rynku energii i dobrą lokalizacją geograficzną w Europie Środkowo-Wschodniej może pretendować do grona ważnych giełd. TGE śledzi rozwój sytuacji na rynku europejskim, prowadzi analizy biznesowe nie wyklucza podjęcia strategicznych decyzji o przekształceniach organizacyjnych (np. w zakresie wydzielenia rynku bieżącego – spot) lub korporacyjnych (bliższe związki z wybranym partnerem biznesowym).

Śledź nas na facebook.png twitter.png rss.png

Projekt i wykonanie        Zastrzeżenia prawne       2013 Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A.